تنبيه : بدل افيون به قول جمهور « 1 » بزر البنج است ، بعضى تردّد كرده‌اند ميان او و دو برابر او تخم لفاح ، يا پوست ريش‌ها يا عصارهء او ، و مراد از او بزر البنج سفيد است چه « 2 » ، سياه از سمومى است كه براى منافع استعمال « 3 » مىشود ، و بعد از اين آورده كه بعضى گفته‌اند كه بدل او ، مثل او تخم لفاح است يا قشر عروق او يا عصارهء اصل او . و بعضى گفته‌اند بدل آن تودرى سفيد است مثل او ، و هم وزن او عصارهء لحيه التيس در حبس الدم ، و از ادويهء « 4 » حبس الدم بدل او طباشير و طين « 5 » مختوم و كافور و كهربا ( است ) « 6 » . و سمرقندى آورده است كه بدل افيون ضعف آن يبروح است . سنجرى « 7 » گفته : بدل آن سه برابر آن بزر البنج است ، يا مثل آن تخم لفاح ، يا عصارهء يبروح است . و در كلام شيخ الرّئيس آمده كه بدل او سه ضعف او بزر البنج است و ضعف آن تخم لفاح ، و ضعف را بر مثل اطلاق مىكنند و بر مثلين نيز « 8 » ، و از سه ضعف او مراد سه مثل است ، نه سه دو مثل ، پس غالب آن است كه مراد او از ضعف ، مثل خواهد بود . اختلافى كه در ضعف و مثل افتاده است همانا منشأ چنين عبارت است « 9 » .

--> ( 1 ) . ل و آ : سه وزن او ( 2 ) . ل : جهت آنكه ( 3 ) . ل و آ : مستعمل ( 4 ) . ل و آ : معتد به در ( 5 ) . ل : گل ( 6 ) . ل و آ : است ( 7 ) . ل : - سنجرى ( 8 ) . ل و آ : + اطلاق مىكنند ( 9 ) . ل و آ : منشأ در اين‌چنين عبارتى است .